Waa'ee biiti hunduu: soorata, faayidaa fayyaa, akkaataa itti fayyadama isaanii

 

Waa'ee biiti hunduu: soorata, faayidaa fayyaa, akkaataa itti fayyadama isaanii

Biiti diimaa ykn warqee socho'aa ta'e Meditiraaniyaanii durii irraa kaasee hanga gaara Joorji Waashingitan Maunt Vernonitti bakka hundatti dhaabameera. Yeroo ammaa kana, walmakaan biiti sarara qaccee karameellaa diimaa fi adii qabu. Halluun biiti hundinuu dhandhamaa badhaadhaa, lafaa wal fakkaatu kan qabuu fi halluu bokkaa jireenyatti kan fidudha.

Baalli fi hiddi biiti soorata kan guutame yoo ta'u, isaanis antioxidants kanneen miidhaa seelii lolu fi carraa dhukkuba onnee hir'isan dabalatee. Kuduraalee muraasa betalains, antioxidant humna guddaa qabuu fi biitiif halluu socho'aa kennu of keessaa qabu keessaa isa tokkodha. Betalains inflammation hir'isuun kaansarii fi dhukkuboota biroo irraa of eeguuf gargaaruu danda'a.

Faayidaa fayyaa

Biitiin kompaawundoota biqiltootaa faayidaa qaban hedduu kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis inflammation hir’isuu fi seelii miidhaa irraa eegu. Faayidaaleen fayyaa biroo biitirootiin qabu tokko tokko:

Obsa dabaluu

Biitirootii fi dhangala'aan isaa yeroo sochii qaamaa onnee fi somba kee akka gaariitti akka hojjetan gargaara. Naayitriik oksaayidiin biiti irraa argamu dhangala'aa dhiigni gara maashaalee keessanitti akka dabalu taasisa. Atileetonni tokko tokko ga’umsa isaanii fooyyessuuf yeroo sochii qaamaa godhan biitirootii nyaatu ykn dhangala’aa biiti dhugu.

Dhukkuba onnee fi dhiigni sammuu keessatti dhangala'uu ittisuu

Biitiin asiidii foolikii (vitamin B9) kan qabu yoo ta’u, kunis seelonni akka guddatanii fi akka hojjetan gargaara. Foolik asiidiin miidhaa ujummoo dhiigaa to’achuu keessatti gahee olaanaa qaba, carraa dhukkuba onnee fi dhiigni sammuu keessatti dhangala’uu hir’isa.

Dhiibbaa Dhiigaa hir'isuu

Biitiin uumamaan naayitreetii baay’ee kan qabu yoo ta’u, kunis qaama keessatti gara naayitriik oksaayidiitti jijjiirama. Kompaawundii kun ujummoon dhiigaa akka laaffisu fi akka babal’atu gochuudhaan dhiibbaa dhiigaa gadi buusa.

Sirna ittisa qaamaa kee guddifadhu

Biitiin faayibaraan kan badhaadhe yoo ta’u, guddina baakteeriyaa gaarii garaacha keessan keessatti akka guddatu taasisa. Sirna bullaa'insa nyaataa keessan keessatti baakteeriyaa fayyaa ta'e baay'ee qabaachuun dhukkuba ofirraa ittisuu fi sirna ittisa qaamaa keessan guddisuuf gargaara. Fiber bullaa'insa nyaataa fooyyessuu fi carraa qufaa hir'isa.

Biitiin oksaaleetii baay’ee kan qabu yoo ta’u, kunis dhagaa tiruu fiduu danda’a. Yoo dhagaa tiruu qabaattan, biiti irraa fagaadhaa ykn akka yaala yeroo muraasaatti qofa nyaadhaa. Oxalates gosa dhukkuba arthritis gout jedhamuuf gumaachuu waan danda'uuf yoo balaadhaaf saaxilamte biiti madaalawaadhaan nyaadhu. Biiti nyaachuun sagaraa keessan akka diimatu gochuu danda'a, kunis miidhaa hin qabu. Dhiiga waan fakkaatuuf sodaachuu dandeessa, garuu halluu diimaa biiti fayya qabeessa ta'e qofa argita.

Akkaataa biiti itti qopheessinu

Biitiin midhaan qilleensa qabbanaawaa ta’ee fi birraa fi ji’a ji’a akka gaariitti guddatudha. Hiddi isaa kan sassaabamu yeroo baalli isaa ammallee xiqqaa fi lallaafaa ta’eedha. Yoo biiti mi'aawaa fi lallaafaa barbaadde, biiti daa'ima qorraa barbaadi.

Yoo biitiin yeroon isaa hin geenye, biitiin qaruuraa ykn qorraa ammallee soorata guddaa qaba. Budaan biitiroot akka dabalata soorataattis jaallatamaadha.